सत्र २०१ : ...आणि श्रीकृष्ण : प्रसाद वडके

१५।१२।२०२२

सत्र २०१वे:

विषय : ...आणि श्रीकृष्ण

सादरकर्ते : प्रसाद वडके

मंडळी, आजचं शब्दांगणचं सत्र आणखी वेगळं... आजवर आपण श्रीकृष्ण ऐकला असेल तो निदान मध्यमवयीन माणसांकडून, प्रवचनकारांकडून किंवा भागवत कथेच्या वगैरे माध्यमातून... तुमच्या माझ्या जीवनाला वेढून राहीलेला श्रीकृष्ण आपण आज ऐकणार आहोत युवा वक्ते प्रसाद वडके यांच्याकडून. अर्थात विनम्र पण तरुण तडफदार वक्ता म्हणून प्रसाद वडकेंचा आपल्याला परिचय आहेच. 

यशोदेचा कृष्ण, राधेचा कृष्ण, गोपींचा आणि गोपाळांचा कृष्ण, कंसाचा वध करणारा कृष्ण, द्रौपदीचा सखा, शिष्टाई करणारा कृष्ण, जरासंधाला यमसदनी पाठवणारा कृष्ण आणि, यतो धर्म: तथो जय: असं उच्चरवाने सांगणारा सुद्धा कृष्णच... एक ना दोन किती रूपे, आणि तरीही कृष्ण संपूर्ण आत्मसात होत नाहीच ... तो उरतोच.... 

आजच्या '.... आणि श्रीकृष्ण' या सत्रातून प्रसाद काय मांडतो याविषयी खूपच औत्सुक्य आहे.

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र २०० : बदलता भारत : चन्द्रशेखर टिळक

०८।१२।२०२२

सत्र २०० वे: (द्विशतक महोत्सवी सत्र)

विषय : बदलता भारत

सादरकर्ते : चन्द्रशेखर टिळक

मैं अकेला ही चला था जानिब ए मंझिल मगर

लोग साथ आते गये, कारवा बनता गया!

5-6 जणांनी मिळून शब्दांगण ची मुहूर्तमेढ रोवली तेव्हा असं वाटलं ही नव्हतं की 4 वर्ष ही सत्रे चालू राहतील.... पण आपण सगळ्यांनी शब्दांगण उचलून धरलेत आणि त्याला विशिष्ट उंची प्राप्त करून दिलीत. हे श्रेय आमचे नाही याची आम्हा सर्वांनाच विनम्र जाणीव आहे! पण आजचं सत्र अनेक अंगांनी विशेष. सिद्धहस्त वक्ते श्री. चन्द्रशेखर टिळक घेणार आहेत. बदलता भारत त्यांच्या चष्म्यातून बघणं हाच एक अनुभव असेल. त्यात आपल्या सगळ्यांचाच जिव्हाळ्याचा विषय म्हणजे ईशान्य भारत आणि काश्मीर. या दोन्हीकडे बघण्याचा त्यांचा दृष्टिकोन कसा असेल हे पाहणं औत्सुक्याचं. आजचं सत्र अनुभवायला नक्की या. 

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

द्विशतकमहोत्सवाची काही क्षणचित्रे :

सत्र १९९ : चंदेरी सृष्टी सोनेरी गोष्टी : प्रकाश चांदे (प्रकट मुलाखत)

०१।१२।२०२२

सत्र १९९ वे:

पुस्तक : चंदेरी सृष्टी सोनेरी गोष्टी

सादरकर्ते : प्रकाश चांदे (प्रकट मुलाखत)

मुलाखतकार : मुकुंद करकरे

आजचं सत्र नेहमीच्या धाटणीपेक्षा वेगळं. बॉलीवूड आणि एकंदरच चित्रपटसृष्टी च्या संदर्भात लख-लख चंदेरी तेजाची न्यारी दुनिया सारखं गाणं आपल्या मनात रुंजी घालत असतंच आणि त्यांच्या सृजनात्मक दुनियेतल्या - या चंदेरी दुनियेतल्या किस्से  आणि कहाण्या ऐकण्यामध्ये आपल्याला रस असतो. ही सगळी सृजनशील मंडळी, कसा विचार करतात, कसं जगतात याचं कुतूहल सुद्धा असतं. या संबंधित रंजक किस्से आणि कहाण्या ऐकण्यासाठी आजचे शब्दांगण मजेदार ठरेल. आजचं सत्र सादरीकरण म्हणून फॉरमॅटच्या दृष्टीने सुद्धा वेगळे ....

'चंदेरी सृष्टी - सोनेरी गोष्टी' या पुस्तकाचे लेखक प्रकाश चांदे यांची मुलाखत चोखंदळ रसिक वाचक मुकुंद करकरे घेणार आहेत. करमणूक प्रधान आणि सृजनशील अशा चंदेरी दुनियेची ही सफर प्रत्यक्ष नक्की अनुभवा..!

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १९८ : १८५७चा उठाव - स्वातंत्र्यसमर, जिहाद की सत्तासंघर्ष : चैतन्य जोशी (उत्तरार्ध)

२४।११।२०२२

सत्र १९८ वे:

विषय : १८५७चा उठाव - स्वातंत्र्यसमर, जिहाद की सत्तासंघर्ष (उत्तरार्ध)

सादरकर्ते : चैतन्य जोशी

आजचं शब्दांगण चं सत्र मागच्या सत्राचा उत्तरार्ध आहे. मागच्या सत्रात चैतन्यने १८५७ च्या उठावाचा विस्तार, त्यातल्या घटना, त्यात सहभागी झालेले राज्यकर्ते, त्यांच्या भूमिका आणि त्यात सापडणारी संगती / विसंगती यांचा आढावा घेतला. आज च्या सत्रात आपला मूळ प्रश्न '१८५७ चा उठाव हा स्वातंत्र्यसमर , जिहाद की सत्तासंघर्ष ' या प्रश्नाचा उलगडा होणार आहे. नानासाहेब पेशव्यांच्या सहभागाविषयी आपण काही वेगळ्याच गोष्टी मागच्या सत्रात ऐकल्या. त्यामुळे आजच्या सत्रातही याबद्दल काय मांडणी चैतन्य करतोय याची उत्सुकता आहे. तुम्हालाही असेल. नक्की ऐका !

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १९७ : १८५७चा उठाव - स्वातंत्र्यसमर, जिहाद की सत्तासंघर्ष : चैतन्य जोशी (पूर्वार्ध)

१७।११।२०२२

सत्र १९७ वे:

विषय : १८५७चा उठाव - स्वातंत्र्यसमर, जिहाद की सत्तासंघर्ष (पूर्वार्ध)

सादरकर्ते : चैतन्य जोशी

याचसाठी केला होता अट्टाहास! असं वाटावं असं आजचं शब्दांगण चं सत्र. चैतन्य जोशी आजचं सत्र घेतोय. खूप वेळा आपण पुस्तकावर सत्र घेतो, ऐकतो. पण एखाद्या विषयावर सत्र घेण्यासाठी त्या विषयाचा वक्त्याने अभ्यास करावा ४ -५-६ पुस्तक वाचावीत आपलं मत त्यातून तयार करावं आणि सत्र घ्यावं हे विशेष. चैतन्य अशी मेहनत घेऊन आजचं सत्र घेतोय आणि म्हणून हे सत्र महत्वाचं. विषयही महत्वाचा. १८५७ चा उठाव हे स्वातंत्र्यसमर, जिहाद की सत्ता संघर्ष असा विषय आहे आजच्या सत्राचा. सत्र छान होईल हे नक्कीच! नक्की ऐका !!

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १९६ : एक शून्य मी - पु.ल.देशपांडे : शौनक पिंपुटकर

१०।११।२०२२

सत्र १९६ वे:

पुस्तक : एक शून्य मी

लेखक : पु.ल.देशपांडे

सादरकर्ते : शौनक पिंपुटकर 

मंडळी, पुलंची जयंती परवाच म्हणजे 8 नोव्हेंबर रोजी साजरी झाली. खूप जणांना पुलं म्हणजे कथा कथन एव्हढेच माहीत असते. अशांसाठी आजचं सत्र म्हणजे मेजवानीच जणू. कारण पुलंना दैवत मानणारा शौनक आजचं सत्र घेतोय ते ही 'एक शून्य मी' या पुस्तकावर .... आजचे सत्र दवडू नका! उजळणी साठी किंवा पुनर्प्रत्ययासाठी!

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १९५ : संवादविश्व : अरविंद विंझे

०३।११।२०२२

सत्र १९५ वे:

विषय : संवादविश्व

सादरकर्ते : अरविंद विंझे

मंडळी, आज शब्दांगण चं सत्र १९५. आजच्या शब्दांगणच्या सत्राचा विषयच खास. अरविंद विंझे  'संवाद विश्व ' यावर आजचं सत्र घेतायत. खरंतर माणसाचं माणूसपण कशात तर त्याच्या संवाद साधू शकण्याच्या क्षमतेत असं सहजच म्हणता येईल.  तंत्रज्ञानाने संवादाच्या पद्धतीमध्ये बदल केलेले असतील पण त्याची गरज मात्र कधी नव्हे एवढी वाढलेली आहे. केवळ भाषा आली / कळली म्हणजे संवाद होऊ शकतो असे नाही हे खरेच आणि त्याच वेळी भाषेविण संवाद होऊ शकतो असे ही आपण पाहतो. संवाद म्हणजे नेमकं काय, संवाद प्रक्रियेचा इतिहास, संवादाचा अर्थ, त्याची प्रक्रिया, संवादाचे प्रकार, संवादाची साधनं या सर्वांचा एक आढावा आज अरविंद विंझे घेतायत. त्यांची बहुश्रुतता, रसिकता आपण जाणतोच. आजच्या सत्राची म्हणूनच उत्सुकता अधिक आहे. ऑनलाईन सत्र आहेच पण संवादावर संवाद साधण्यासाठी या सत्राला प्रत्यक्ष उपस्थित राहण्यात अधिक मजा आहे.

नक्की ऐका !

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १९४ : अपरिचित साहिर : गणेश मनोहर कुलकर्णी

२७।१०।२०२२

सत्र १९४ वे:

विषय : अपरिचित साहिर

सादरकर्ते : गणेश मनोहर कुलकर्णी 

साहिर लुधियानवी हे नाव आपल्या कानावर पडलेलं असतं. लिखाणातून, गाण्यांमधून, अमृता प्रीतमच्या उल्लेखातून साहीर भावलेला असतो. पण "मै पल दो पल का शायर हुं" म्हणणारा साहिर शायरीच्या पल्याड कसा होता, त्याच्या माणूसपणाचे कंगोरे कोणते हे आपल्या समोर आणणारं आजचं सत्र! कवीच्या आतून वाहणाऱ्या झऱ्यांनी त्याची कविता शब्दात पाझरत जाते. ह्या झऱ्याचा मागोवा म्हणजे हे सत्र! निसर्गप्रेमी, चोखंदळ वाचक, उत्तम वक्ते आणि लेखक असणारे  गणेश मनोहर कुलकर्णी मांडत असलेली शायराची कथा नक्की ऐका !

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १९३ : महाभारत कालनिर्णय (उत्तरार्ध) : वासुदेव कोल्हटकर

२०।१०।२०२२

सत्र १९३ वे:

विषय : महाभारत कालनिर्णय (उत्तरार्ध)

सादरकर्ते : वासुदेव कोल्हटकर 

मंडळी, आजच्या शब्दांगणच्या सत्राची आठवण करून द्यायला हा संदेश. मागच्या सत्रात वासुदेव कोल्हटकरांनी कालगणना - त्यावरचे समज गैरसमज अशा विषयांवर चर्चा केली. आज सत्राचा उत्तरार्ध - पण खरे तर मुख्य भाग संपन्न होईल. महाभारताचा काळ नक्की कोणता असावा आणि त्याबद्दल आज प्रचलित असलेली मत - मतांतरांचा विचार आजच्या सत्रात होणार आहे. मागचे सत्र एका अर्थाने तांत्रिक असूनही रंजक झाले होते. आजच्या सत्रात तर प्रत्यक्ष महाभारत कधी घडले याचा काळ नक्की कोणता यावर चर्चा होईल. आपण सर्वांसाठीच महाभारत हा औत्सुक्याचा विषय आणि आपल्या संस्कृतीचा मानबिंदू. रामायण - महाभारत कधी घडले यावर आपल्या सभ्यतेचे अस्तित्व किती जुने आहे हे ठरते.  त्यामुळे आज ही काल निश्चिती कशी करणार याविषयी औत्सुक्य आहेच. आजचं नक्की सत्र ऐका !

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १९२ : महाभारत कालनिर्णय (पूर्वार्ध) : वासुदेव कोल्हटकर

१३।१०।२०२२

सत्र १९२ वे:

विषय : महाभारत कालनिर्णय (पूर्वार्ध)

सादरकर्ते : वासुदेव कोल्हटकर 

आजचं शब्दांगण अगदीच खास ... महाभारत हा आपल्या संस्कृतीचा मानबिंदू. महाभारत हा इतिहास होता की केवळ महाकाव्य होतं असा प्रश्न पडण्याचं कारणच नाही. पण

महाभारताचा काळ म्हटलं की दोन विषय सहजच समोर येतात. 1. महाभारत या ग्रंथाचा रचनाकाळ 

2. महाभारत या कथेचा काळ. 

आजचं सत्र हे या दुसर्या मुद्द्यावर आहे. महाभारतात मांडल्या गेलेल्या खगोलीय स्थितीवरून नक्की कथा नक्की  कोणत्या काळात घडली हे मांडता येते. यावर आजचं आणि पुढचं सत्र होईल. इतर अभ्यासकांची मते तर विचारात घेतली जातीलच पण स्वतःचा विशेष अभ्यास असलेले वासुदेव कोल्हटकर यावर आपली मते सुद्धा मांडणार  आहेत. स्वाभाविकच ही सत्रे अधिक जिवंत असतील. वासुदेव कोल्हटकर आपल्या सप्रमाण मांडणीसाठी प्रसिद्ध आहेत. आजचं सत्र नक्की ऐका ! 

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १९१ : मूलकणांचे अंतरंग (पदार्थविज्ञानाच्या विश्वाची सफर) : राधिका विंझे

०६।१०।२०२२

सत्र १९१ वे:

विषय : मूलकणांचे अंतरंग ( पदार्थविज्ञानाच्या विश्वाची सफर ) 

सादरकर्त्या : राधिका विंझे 

नमस्कार मंडळी,

जुलै २०१२ मधे जिनिव्हा येथे LHC प्रयोगात Higgs Boson (देवकण) सापडला आणि या विश्वाच्या उत्पत्तीविषयीच्या संशोधनातील एक महत्वाचा धागा गवसला. हिग्स बोसॉन मुळे विश्वाची संरचना मांडणाऱ्या मुलकणांच्या आकृतीस (Standard Model of Particle Physics) पूर्णत्व आले, परंतु आजही विश्वाविषयी काही कोड्यांची उकल झालेली नाही. आज ज्ञात असलेली ही मुलकणांची आकृती हे सैद्धांतिक व प्रायोगिक भौतिकशास्त्रातील खूप मोठे यश मानले जाते. या मूलकणांच्या आकृती पर्यंतची वाटचाल, हिग्ज बोसॉन विषयी संशोधन व अजूनही काही अनुत्तरित प्रश्नांचा आढावा म्हणजे शब्दांगणचे आजचे सत्र! ह्याच विषयात Ph.D. करत असलेली राधिका विंझे हे सत्र घेत आहे! वेगळ्या विषयावर प्रकाश टाकणारे हे सत्र नक्की ऐका !

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १९० : समर्थव्रती सुनील चिंचोलकर : दिलीप महाजन ( प्रकट मुलाखत)

२९।०९।२०२२

सत्र १९० वे:

पुस्तक : समर्थव्रती सुनील चिंचोलकर

सादरकर्ते : दिलीप महाजन 

मुलाखतकार : जाह्नवी विंझे, शशांक लखोटे

आईकडून मिळालेला अध्यात्मिक वारसा पुढे नेत, प्रापंचिक मायेत गुंतूनही जीवनातील शाश्वत आनंदाच्या शोधार्थ निघालेले सुनील चिंचोलकर हे सिद्धयोगी समर्थ व्रती..

सज्जनगडावर दाखल होत बारा वर्षे केलेली समर्थ सेवेची तपश्चर्या.. सांसारिक जबाबदाऱ्या पेलत व्यवस्थापक म्हणून सांभाळलेला कार्यभार, अध्यात्मिक साधने बरोबरच समर्थ वाड़मयाचा सखोल अभ्यास आणि गड सोडल्यावर निष्ठापुर्वक अवलंबिलेले समर्थसेवेचे असिधारा व्रत..म्हणूनच असंख्य समर्थ भक्तांनी 'समर्थव्रती' ही बिरुदावली त्यांना उत्स्फूर्तपणे बहाल केली.

समर्थभक्तीने भारलेल्या अन् आपल्या भक्तितून असंख्य भक्तांच्या मनात वसलेल्या या आधुनिक काळातील महंताचा जीवनप्रवास आज आपल्या समोर उलगडणार आहेत मोरया प्रकाशनचे दिलीप महाजन.. 

गेल्या ३३ वर्षात ४०० हून अधिक पुस्तके प्रकाशित करणाऱ्या मराठीतील अग्रगण्य प्रकाशन संस्थांमधील मोरया प्रकाशन या संस्थेचे संस्थापक म्हणून दिलीपजी सुपरिचित आहेतच. जन्मापासूनच समर्थ संप्रदायाशी संबंधित असलेल्या दिलीपजींबरोबर आज प्रकट मुलाखतीतून आपण या समर्थ व्रतीचा अनोखा जीवनप्रवास अनुभवणार आहोत!

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १८९ : आजच्या विश्वाचे आर्त - दीपक करंजीकर : विनोद देशपांडे

२२।०९।२०२२

सत्र १८९ वे:

पुस्तक : आजच्या विश्वाचे आर्त

लेखक : दीपक करंजीकर

सादरकर्ते : विनोद देशपांडे

मंडळी आजचं सत्र विशेष आहे! 

आजच्या विश्वाचे आर्त ह्या दीपक करंजीकर ह्यांच्या पुस्तकावर स्वतः विनोद सर सत्र घेत आहेत. 

हे पुस्तक म्हणजे जागतिकीकरण, महासत्तांची युद्धखोरी, युद्धांमागचे अर्थकारण, जगात घडणाऱ्या विविध घटनांमागचे सत्ताकारण, विकसित देशांची दादागिरी या साऱ्यांची मांडणी करणाऱ्या लेखांचा संग्रह. या लिखाणातून लेखकांचे व्यवस्थापन क्षेत्रातील, आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील अनुभव, अनेक देशांत कामाचा अनुभव, केलेला प्रवास यांमुळे विविध आंतरराष्ट्रीय प्रश्नांची असलेली सखोल जाण व्यक्त होते.

मान्यवर साहित्यिक श्री. रंगनाथ पठारे यांची आशयगर्भ प्रस्तावना असलेल्या ह्या पुस्तकाचं लिखाण सहज, सोप्या  तरीही शैलीदार भाषेत केलं आहे. आजच्या सत्रात त्याची मांडणी बहुश्रुत, व्यासंगी वाचक असलेले विनोद सर आपल्या खास शैलीत करतील! तेव्हा ऐकायला नक्की या !

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १८८ : जागतिक दृष्टिकोनातून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे शैक्षणिक विचार : प्रा. प्रदिप जानकर

१५।०९।२०२२

सत्र १८८ वे:

विषय : जागतिक दृष्टिकोनातून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे शैक्षणिक विचार

सादरकर्ते : प्रा. प्रदिप जानकर

भारतावर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा अमीट ठसा आहे. काही व्यक्ती त्यांच्या एकाच  जीवनकाळात असे काही कार्य करून जातात की शतकानुशतकाचा समाजप्रवाह ते बदलून टाकू शकतात. डॉ. आंबेडकर त्यापैकी एक. शिक्षण हा समाजजीवनाचा मूळ आधार बनला पाहीजे यासाठी ते आग्रही होते. शिक्षणातून परिवर्तन होईल यावर त्यांची श्रद्धा सुद्धा होती. आंतरराष्ट्रीय दृष्टीकोनातून त्यांचे शिक्षणविषयक विचार आज प्रा. प्रदिप जानकर मांडणार आहेत. 

एका वेगळ्या दृष्टीकोनातून आज आंबेडकरांचा विचार होतोय... नक्की ऐका हे सत्र !

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १८७ : अरुण शौरी यांची चार पुस्तके : हेरंब ओक

०८।०९।२०२२

सत्र १८७ वे:

विषय : अरुण शौरी यांची चार पुस्तके

सादरकर्ते : हेरंब ओक

The Show must go on !, रंगभूमीशी निगडित असणार्‍या प्रत्येक व्यक्तीला हे वाक्य जवळजवळ वेदमंत्राएवढंच पवित्र आहे. मात्र दैनंदिन आयुष्यातदेखील अनेकदा हा मंत्र आचरणात आणावा लागतो. शब्दांगणचं १८७वं सत्र पूर्वनियोजनानुसार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या शैक्षणिक धोरणावर होणार होतं. मात्र ऐनवेळी झालेल्या मुसळधार पावसामुळे व विस्कळीत झालेल्या लोकलसेवेमुळे नियोजित वक्ते सत्रासाठी उपस्थित होऊ शकले नाहीत. मात्र सत्र रद्द करावं लागू नये यासाठी आपल्या शब्दांगण परिवाराचे सदस्य हेरंब ओक यांनी अरुण शौरींच्या चार पुस्तकांवर अत्यंत अप्रतिम सत्र घेतलं. विशेष उल्लेखाची बाब म्हणजे आपण वाचलेल्या पुस्तकांच्या नोट्स काढून ठेवण्याच्या सवयीमुळे अतिशय कमी पूर्वतयारीवर देखील एक परिपूर्ण सत्र त्यांनी सादर केले. हा गुण प्रत्येक उत्साही वाचकाने अंगी बाणवावा असा आहे यात शंका नाही. अरुण शौरी हे अनेक वाचकांना उत्तम स्तंभलेखक म्हणून परिचित आहेत. त्यांच्या आत्मवंचना, गव्हर्नन्स, ख्यातनाम इतिहासकार आणि फतव्यांचे जग या पुस्तकांवर हे सत्र सादर झालं. अरुण शौरी हे त्यांच्या अभ्यासपूर्ण लेखनशैलीमुळे सुपरिचित आहेतच; ही चार पुस्तकेही त्याला अपवाद नाहीत. या चार पुस्तकांमध्ये भारत-चीन संबंध, प्रशासकीय सेवेतील समन्वयाचा अभाव, तथाकथित इतिहासकारांमुळे झालेली इतिहासाची मोडतोड आणि इस्लामी धर्मातील फतवे या अत्यंत वेगळ्या आणि चाकोरीबाहेरच्या विषयांवर भाष्य केलेलं आहे.  त्यामुळे या वेगळ्या पुस्तकांवरचं तितकंच वेगळं पण रंजक सत्र नक्की ऐका !

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १८६ : आद्य क्रांतिकारक वासुदेव बळवंत फडके : विशाल कवीश्वर

२५।०८।२०२२

सत्र १८६ वे:

विषय : आद्य क्रांतिकारक वासुदेव बळवंत फडके

सादरकर्ते : विशाल कवीश्वर

अगदी ठरवून नसलं तरी अमृतमहोत्सवी स्वातंत्र्यदिनाचा माहोल अजून शब्दांगण मध्ये टिकून आहे. आजचं सत्र अतिशय खास... आद्य क्रांतिकारक  वासुदेव बळवंत फडके यांच्यावर होणार आहे.  मुळात किर्तनकारांच्या घराण्यातून आले असल्याने विषय रंगवून सांगण्याची हातोटी असलेले, उभरते व्याख्याते,  विशाल कवीश्वर आजचं सत्र घेणार आहेत. विषय, आपण सर्वांनीच ऐकावा असा आहे. थोडासा दुर्लक्षित असलेला हा विषय ऐकायला नक्की या...

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १८५ : Savarkar : A Contested Legacy - विक्रम संपथ : मुकुल आव्हाड

१८।०८।२०२२

सत्र १८५ वे:

पुस्तक : Savarkar : A Contested Legacy

लेखक : विक्रम संपथ

सादरकर्ते : मुकुल आव्हाड

जेव्हा लोकमानस दुभंगलेलं असतं त्यावेळेस कोणत्याही महत्वाच्या नेत्याच्या जीवन आणि शिकवणीविषयी वादंग आपसूकच तयार होतात. त्याची कारणं खरंतर नैसर्गिक अशीच. पण त्यातही आपण आपल्या फूटपट्ट्या घेऊन त्यांचे मूल्यमापन करायला लागलो कि हा प्रश्न अधिकच गंभीर होतो. सावरकर हा विषय तर सध्याच्या काळात अधिकच पेटलेला आहे. अशा वेळेस राजकारणाच्या पलीकडे जाऊन विक्रम संपथयांनी सावरकरांवर लिहिलेल्या पुस्तकावर आज मुकुल आव्हाड बोलणार आहे. याच पुस्तकाचा पहिला भाग एका अर्थाने म्हटला तर आपल्या सगळ्यांना भावणारा होता. अर्थात सावरकरांच्या जीवनपटात पहिला भाग हा निःसंशय अतिशय तेजाने भारलेला. जीवनातील दुसऱ्या भागाने मुत्त्सद्देगिरीने धाडसावर कुरघोडी केलेली. या मुत्त्सद्देगिरीवर मतमतांतरे आणि टोकाचे मतभेद. मुकुल आज 'सावरकर: कॉंटेस्टेड लीगसी' या पुस्तकावर बोलणार आहे. विक्रम संपथ यांचे पहिले पुस्तक डोक्यावर घेतलेल्या अनेकांनी त्यांच्या दुसऱ्या पुस्तकाबद्दल सोयीस्कर मौन बाळगले होते. म्हणूनच आजच्या सत्राबद्दल उत्सुकता. आपल्या विषयाला इतरत्र अभ्यासाची जोड देण्यात मुकुल यशस्वी झाला आहे. त्यामुळेच आजच्या सत्राविषयी अतिशय उत्सुकता आहे. 

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १८४ : हटके भटके - निरंजन घाटे : वृंदा कुलकर्णी (उत्तरार्ध सत्र)

 ०४।०८।२०२२

सत्र १८४वे: (उत्तरार्ध सत्र)

पुस्तक : हटके भटके

लेखक : निरंजन घाटे

सादरकर्त्या : वृंदा कुलकर्णी

 सिल्क रूट अर्थात प्राचीन रेशीम मार्गाने प्रवास करत भारतात प्रवेश करणारी एक कलंदर स्त्री..

* हनुमंताने ज्या मार्गाने द्रोणागिरी पर्वत उचलून आणला त्या मार्गाचा मागोवा घेणारी एक धडपडी, धाडसी स्त्री..

* नेपोलियनच्या अखेरच्या दिवसांतल्या घडामोडींचा मागोवा घेणारी एक अभ्यासक स्त्री..

* कामशास्त्र या विषयाचा प्रचंड अभ्यास असणारा आणि त्यावर ग्रंथ लिहिणारा, मक्का-मदिनेत जाऊन आलेला एक अवलिया विद्वान भटक्या..

* उंट आणि त्यांची जीवनशैली या विषयाच्या अभ्यासासाठी आपलं अवघं आयुष्य वेचणारी एक विदुषी..

* भारतातल्या मॉन्सून आणि त्याच्या प्रवासाचा बारकाईने अभ्यास करणारा एक अभ्यासक..

यातली एकही घटना आणि पात्र काल्पनिक किंवा कपोलकल्पित नाही की मार्वल/डीसी युनिव्हर्स मधली सुपर ह्युमन-सुपर हिरो नाहीत. ही सगळी आपल्यासारखीच खरीखुरी हाडामासाची सामान्य माणसं आहेत. अशा या दुर्दम्य इच्छाशक्ती आणि धाडसाने प्रेरित असलेल्या आणि वर्षानुवर्षे सतत आपल्या लक्ष्याच्या दिशने, ध्येयाच्या दिशेने नजर खिळवून ठेवलेल्या अवलिया, कलंदर, भटक्या अभ्यासकांच्या चरित्रांचा प्रवास आज आपल्यासमोर मांडणार आहेत आपल्या वृंदाताई अर्थात ॲडव्होकेट वृंदा कुलकर्णी.

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १८३ : हटके भटके - निरंजन घाटे : वृंदा कुलकर्णी (पूर्वार्ध सत्र)

२८।०७।२०२२

सत्र १८३वे: (पूर्वार्ध सत्र)

पुस्तक : हटके भटके

लेखक : निरंजन घाटे

सादरकर्त्या : वृंदा कुलकर्णी

 सिल्क रूट अर्थात प्राचीन रेशीम मार्गाने प्रवास करत भारतात प्रवेश करणारी एक कलंदर स्त्री..

* हनुमंताने ज्या मार्गाने द्रोणागिरी पर्वत उचलून आणला त्या मार्गाचा मागोवा घेणारी एक धडपडी, धाडसी स्त्री..

* नेपोलियनच्या अखेरच्या दिवसांतल्या घडामोडींचा मागोवा घेणारी एक अभ्यासक स्त्री..

* कामशास्त्र या विषयाचा प्रचंड अभ्यास असणारा आणि त्यावर ग्रंथ लिहिणारा, मक्का-मदिनेत जाऊन आलेला एक अवलिया विद्वान भटक्या..

* उंट आणि त्यांची जीवनशैली या विषयाच्या अभ्यासासाठी आपलं अवघं आयुष्य वेचणारी एक विदुषी..

* भारतातल्या मॉन्सून आणि त्याच्या प्रवासाचा बारकाईने अभ्यास करणारा एक अभ्यासक..

यातली एकही घटना आणि पात्र काल्पनिक किंवा कपोलकल्पित नाही की मार्वल/डीसी युनिव्हर्स मधली सुपर ह्युमन-सुपर हिरो नाहीत. ही सगळी आपल्यासारखीच खरीखुरी हाडामासाची सामान्य माणसं आहेत. अशा या दुर्दम्य इच्छाशक्ती आणि धाडसाने प्रेरित असलेल्या आणि वर्षानुवर्षे सतत आपल्या लक्ष्याच्या दिशने, ध्येयाच्या दिशेने नजर खिळवून ठेवलेल्या अवलिया, कलंदर, भटक्या अभ्यासकांच्या चरित्रांचा प्रवास आज आपल्यासमोर मांडणार आहेत आपल्या वृंदाताई अर्थात ॲडव्होकेट वृंदा कुलकर्णी.

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १८२ : एक पूर्ण नीला : प्रज्ञा गोखले

२१।०७।२०२२

सत्र १८२ वे:

विषय : एक पूर्ण नीला  ( कर्तबगार IAS अधिकारी, नीला सत्यनारायण यांच्या साहित्याचा वेध )

सादरकर्त्या : प्रज्ञा गोखले

मंडळी, आजचं शब्दांगण आदर्श वाटावा असं व्यक्तित्व आणि करिअर असणाऱ्या नीला सत्यनारायण यांच्यावर होतंय. प्रशासकीय सेवेत कार्यरत असूनदेखील आपल्यातील साहित्यिक जिवंत ठेवणार्‍या नीला सत्यनारायण यांनी कादंबरी, कविता, कथा,लघुकथा अशा निरनिराळ्या साहित्यप्रकारांमध्ये लेखन केलेलं आहे. त्याचबरोबर महाराष्ट्र टाईम्स या दैनिकातून त्या सगुण निर्गुण या सदरातून चिंतनशील लेखनदेखील करत होत्या. २०२० च्या कोरोना लाटेमध्ये दुर्दैवाने त्यांचे निधन झाले. मात्र निधनानंतर त्यांचे लॉकडाऊन डायरीज हे आपल्या क्वॉरंटाईनच्या अनुभवाविषयी सांगणारे पुस्तकदेखील प्रकाशित झाले. अशा शेवटच्या क्षणापर्यंत पुस्तके आणि लेखनाशी असलेला संबंध जपणार्‍या नीला सत्यनारायण यांच्या समग्र साहित्याचा या सत्रात वेध घेतला त्यांचा काही काळ प्रत्यक्ष सहवास लाभलेल्या प्रज्ञा गोखले यांनी.. त्यामुळे एका चिंतनशील मात्र सहजसोप्या साहित्याची सफर घडवून आणणारे हे सत्र अजिबात चुकवू नका.

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १८१ : पावसावरच्या कविता : तुम्ही,आम्ही, आपण सर्व (शब्दांगण परिवार)

 १४।०७।२०२२

सत्र १८१ वे:

विषय : पावसावरच्या कविता

सादरकर्ते : तुम्ही, आम्ही, आपण सर्व

नेमेचि येतो पावसाळा । हे सृष्टिचे कौतुक जाण बाळा ।। 

श्रावणमासी हर्ष मानसी हिरवळ दाटे चोहीकडे 

गडद निळे गडद निळे जलद भरुनी आले

तुझ्या माझ्या सवे कधी गायचा पाऊसही..

या आणि अशा अनेक पावसावरच्या कविता म्हणजे काव्यरसिकांसाठी मेजवानीच ! बालकवी, शंकर वैद्य, शांता शेळके, बा. भ. बोरकर, गुलजार अशा कवींपासून ते आजच्या संदीप खरे, वैभव जोशी, नलेश पाटील यांसारख्या कवींना देखील पावसावर कविता करायचा मोह आवरत नाही. अशाच कवींच्या खास पावसावरच्या कवितांनी सजलेलं हे सत्र ! आणि सादरकर्तेही आपण सर्वच...त्यामुळे आपल्याला भावलेल्या कविता सादर करण्याबरोबरच जयंत कुलकर्णी, महेश वझे यांनी स्वरचित पावसावरच्या कविता सादर करुन सत्राची रंगत अजूनच वाढवली.
या काव्यसरींमध्ये भिजून जाण्यासाठी नक्की ऐका हे सत्र !

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १८० : पुरुषोत्तम : तक्षिल खानविलकर, सुमेध समर्थ, मल्हार शितोळे (टीम प्रयोगशाळा)

०७।०७।२०२२

सत्र १८० वे:

विषय : पुरुषोत्तम 

सादरकर्ते : तक्षिल खानविलकर, सुमेध समर्थ, मल्हार शितोळे (टीम प्रयोगशाळा)

मंडळी , 

' आपल्या प्रतिभा साधनेत व्यत्यय तर आणला नाही ना? 

' रत्नागिरीतल्या समस्त म्हशी तूर्तास गाभण का रे झम्प्या? '

' यमीपेक्षा सहापट गोरी '

ही आणि अशी असंख्य वाक्ये आपल्या पैकी अनेकांना आठवत असतात, वेळोवेळी त्यांचे दाखले द्यावेत अशी स्थिती सातत्याने येत असते... पुलंनी अजरामर केलेली ही व्यक्तिचित्रे आपल्यापैकी अनेकांच्या काळजात घर करून आहेत. अर्थात त्यात मुख्य श्रेय त्यांनीच केलेल्या कथाकथनाचे .... अजूनही सर्वच पिढ्यांवर त्यांचे सादरीकरण गारुड करून आहे. पण विनोद हा स्वभावधर्म असलेल्या पुलंचे वैचारिक साहित्य मात्र सगळ्यांना माहित असतेच असे नाही. या साहित्यावर यंदाचं  शब्दांगणचं  सत्र घेणार आहे टीम प्रयोगशाळाची त्रिमूर्ती. पुलंच्या वैचारिक साहित्याची ताकद अफाट आहे, तिचा अनुभव घेण्यासाठी तक्षिल खानविलकर, मल्हार शितोळे, सुमेध समर्थ यांच्या या सत्राला नक्की उपस्थित राहा. 

 आणि सर्वात महत्वाचे : हे सत्र युट्युब वर शब्दांगण सत्राच्या वेळे व्यतिरिक्त पूर्णांशाने उपलब्ध नसेल.

सत्र १७९ : आज्ञापत्रांचे अंतरंग : डॉ. प्राची दामले

३०।०६।२०२२

सत्र १७९ वे:

विषय : आज्ञापत्रांचे अंतरंग

सादरकर्त्या : डॉ. प्राची दामले

'आज्ञापत्रांचे अंतरंग' यावर शब्दांगणचं सत्र आज डॉ. प्राची दामले घेतायत. या सत्रासाठी आजच्या पेक्षा अधिक योग्य दिवस मिळाला असता का? असा प्रश्न आपल्याला पडावा. राज्यकर्त्यांची कर्तव्ये आणि सूक्ष्म विचार यातून सहज अधोरेखित व्हावीत. मंडळी, महाराष्ट्र इतिहासावर आत्यंतिक प्रेम करतो, त्यातून योग्य ते धडे घेतो का हा खरे तर प्रश्नच. आज्ञापत्रांचे अंतरंग मधून एक आदर्श राज्यकर्ता समोर येतो एव्हढेच नव्हे तर तत्कालीन समाज जीवनावर  सुद्धा त्यातून प्रकाश पडतो. आजचे सत्र चुकवू नये असेच. आज पाऊस आहेच परंतु खऱ्या रसिक श्रोत्याला पाऊस आडवा येत नाही. आणि मुंबईकराला तर नाहीच नाही. 

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १७८ : योग - एक वेगळा दृष्टिकोन : डॉ. नितीन पाटणकर

२३।०६।२०२२

सत्र १७८ वे:

विषय : योग - एक वेगळा दृष्टिकोन

सादरकर्ते : डॉ. नितीन पाटणकर

मंडळी, आजचं शब्दांगण अतिशय खास. नुकताच आंतरराष्ट्रीय योग दिवस साजरा झाला. त्या निमित्ताने आजचे सत्र ज्युपिटर हॉस्पिटलशी संलग्न असलेले डॉ. नितीन पाटणकर घेत आहेत. खूप वेळेस आपण योग या विषयाबद्दल ऐकताना किंवा बोलताना प्रामुख्यानं यम नियमांबद्दल ऐकतो. अर्थात भारतीय व्यवस्थेत मुळापासून प्रश्न सोडवण्याच्या पद्धतीतला यम नियम हा महत्वाचा भाग. परंतु 'योग' कडे पाहण्याचा एक वेगळा दृष्टीकोन आज डॉ. नितीन पाटणकर मांडणार आहेत. ओबेसिटी, जीवन पद्धतीमुळे निर्माण झालेले आजार परतवण्यासाठी प्रसिद्ध असलेले डॉ. नितीन पाटणकर आजचं सत्र घेतायत.  ,संवादक आणि निष्णात डॉक्टर म्हणून ते प्रसिद्ध आहेतच योग एक निराळा दृष्टीकोन या विषयावरचे त्यांचे सत्र ऐकण्यासाठी आज ऑनलाईन अथवा ऑफलाईन नक्की उपस्थित राहा. 

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १७७ : सृजनाच्या नव्या वाटा - रेणू दांडेकर : रिद्धी करकरे

 १६।०६।२०२२

सत्र १७७ वे:

पुस्तक : सृजनाच्या नव्या वाटा

लेखिका : रेणू दांडेकर

सादरकर्त्या : रिद्धी करकरे

शिक्षण हा कुठल्याही देशाच्या / समाजाच्या दृष्टीने महत्वाचा विषय. पश्चिमेकडे प्लेटो पासून ते आपल्याकडे चाणक्यापर्यंत प्रत्येकानेच शिक्षण हे माणूस घडवण्यासाठी महत्वाचे मानले. आजही काहींना आपल्याला हवी तशीच नवी पिढी घडवण्याची इच्छा आहे. जणू मुले म्हणजे काही प्रॉडक्टच आहे... अशा वेळेस काही शाळा मात्र मुळातुन वेगळा दृष्टिकोन ठेवून मुलांच्या व्यक्तित्वाचं विकसन कसं होईल यावर प्रयोग करतायत... आजचं शब्दांगणचं सत्र रेणू दांडेकरांच्या सृजनाच्या नव्या वाटा यावर रिद्धी करकरे घेतेय. नर्म पण मार्मिक बोलण्याची हातोटी असलेली रिद्धी या विषयावर काय बोलणार?  सृजनाच्या नक्की कोणत्या नव्या वाटा  आपल्यासमोर उलगडल्या जातील याची उत्सुकता आहेच.. 

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १७६ : मराठी वाङ्मयाचा गाळीव इतिहास - पु. ल. देशपांडे : शौनक पिंपुटकर

०९।०६।२०२२

सत्र १७६ वे:

पुस्तक : मराठी वाङ्मयाचा गाळीव इतिहास

लेखक : पु.ल.देशपांडे

सादरकर्ते : शौनक पिंपुटकर

मंडळी, १२ जून हा पुलंचा स्मृती दिन, या निमित्ताने आजचं सत्र होतंय. मराठी वाङ्मयाचा गाळीव इतिहास या धम्माल पुस्तकावर पुलंचा एका अर्थाने भक्तच असलेला शौनक पिंपुटकर आजचं सत्र घेतोय. आपल्यापैकी अनेकजणांनी विशेषतः नव्या पिढीने पुलंचं कथाकथन ऐकलं असेल..आणि त्यामुळे बिगरी ते मॅट्रिक, म्हैस, अंतू बर्वा इत्यादी आपल्या अत्यंत परिचयाचे किंबहुना जिव्हाळ्याचेच. आपल्या रोजच्या जीवनामध्ये सुद्धा पुलंची ठायी ठायी आठवण येतेच. आजचं सत्र एका प्रसिद्ध पण न 'ऐकलेल्या' पुस्तकाविषयी आहे.

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १७५ : मराठेशाहीतील असामान्य पर्व - नानासाहेब पेशवे : कौस्तुभ कस्तुरे

 ०२।०६।२०२२

सत्र १७५ वे:

विषय : मराठेशाहीतील असामान्य पर्व : नानासाहेब पेशवे

सादरकर्ते : कौस्तुभ कस्तुरे

मंडळी, शब्दांगण चे १७५ वे सत्र आज संपन्न होतंय. आम्हा सगळ्यांसाठीच हा आनंदाचा क्षण.. अर्थात आजचे सत्र हे १७५ वे म्हणून जेवढे विशेष त्यापेक्षाही विषय आणि वक्ता म्हणून सुद्धा. तरुण इतिहासकार कौस्तुभ कस्तुरे यांचे सत्र ते ही नानासाहेब पेशव्यांवर होणार आहे. पेशवाई - ब्राह्मणशाही हा वृथा वाद महाराष्ट्राला भेडसावत असतोच पण त्यापेक्षाही मराठेशाहीचे आजचा स्वतंत्र भारत घडवण्यामध्ये भरीव योगदान आहे. मराठेशाहीतले एक सोनेरी पान म्हणजे नानासाहेब पेशवे. आजच्या सत्राच्या निमित्ताने या असामान्य नेतृत्वावर प्रकाश टाकला जातोय... ऑनलाईन अथवा ऑफलाईन या सत्राला अवश्य जॉईन व्हा...      

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

या शतकोत्तर अमृतमहोत्सवी सत्राची काही क्षणचित्रे -

सत्र १७४ : माई सावरकर एक समिधा : साधना जोशी

 २६।०५।२०२२

सत्र १७४ वे:

विषय : माई सावरकर एक समिधा

सादरकर्त्या : साधना जोशी

मंडळी आजचे शब्दांगण चे १७४ वे सत्र. साधना जोशी घेत आहेत ते ही माई सावरकरांवर . स्वातंत्र्यवीर सावरकरांची जयंती २८ मे ला आहे. त्यानिमित्ताने आजचं सत्र त्यांच्या पत्नीवर होतंय. आपल्याला अनेकदा राष्ट्रीय नेत्यांचे कर्तृत्व माहीती असते परंतु ते कर्तृत्व गाजवताना त्यांना तोलामोलाची साथ देणाऱ्या रणरागिणींचे कर्तृत्व कळतेच असे नाही. 

स्वातंत्र्यवीर सावरकरांसारख्या प्रखर राष्ट्रप्रेमाचा जळता अंगार पदरात घेणं कसं असेल? आणि चिमण्या कावळ्यांचा संसार नाकारणाऱ्या स्वातंत्र्यवीरांचा संसार निभावून नेताना किंवा अंदमानच्या कारावासात खितपत पडलेल्या क्रांतिकारकांच्या पत्नीच्या भावना नक्की कशा असतील? 

सलभ बन जलना सरल है, प्रेम की जलती शिखापर,   

स्वयं को तिल तिल जलाकर दीप बनना ही कठीण हैं 

हे नक्कीच..पण असं असलं तरीही माजघरातील समई सारखं समर्पित आयुष्य जगणाऱ्या माई सावरकर. त्यांच्या बद्दल जाणून घेण्यासाठी आज नक्की भेटूयात.

काही अपरिहार्य कारणामुळे या सत्राची यूट्यूब लिंक सध्या उपलब्ध करुन देता येत नाही त्याबद्दल क्षमस्व ! लवकरच या सत्राची लिंक उपलब्ध करुन देण्याचा प्रयत्न करत आहोत.

सत्र १७३ : मुक्काम - गौरी देशपांडे : पालवी मोघे

 १९।०५।२०२२

सत्र १७३ वे:

पुस्तक : मुक्काम

लेखिका : गौरी देशपांडे

सादरकर्त्या : पालवी मोघे

स्त्रीपुरुष संबंधांचं संपूर्ण आकलन कुणाला झालंय? आणि तरीही या विषयावर काही वाचायचे किंवा लिहायचे आकर्षण सुद्धा कुणाला चुकलंय? 

'तेरी राहों मे बारहा रुककर, हमने अपनाही इंतजार किया! असं सहजच गुलझार लिहून जातो. स्त्री पुरुष संबंधांमध्ये नात्यांचे अर्थ लावताना, त्यात नीती अनीती चे धागे शोधताना, रूढ सामाजिक संकेत पाळताना किंवा ते तोडताना आणि त्याबद्दल वाचताना सुद्धा आपल्या स्वतःलाही नकळत आपण आपलाच धांडोळा घेऊ लागतो. आपल्या नात्यांची वीण घट्ट करू पाहतो... हे सगळं आठवायचं कारण म्हणजे आजचं शब्दांगणचं सत्र...    गौरी देशपांडे लिखित 'मुक्काम' पुस्तकावर पालवी मोघे -लखोटे आजचे सत्र घेतेय. तथाकथित नैतिकतेला, नातेसंकेतांना धक्के देत, जगण्याची नैसर्गिक लय साधत, भल्याबुर्‍या अनुभवांना, सहज सामोरं जात, स्त्री-पुरुषसंबधांचे नवनवे पैलू उलगडत जाणारं हे पुस्तक वाहत्या, उसळत्या जीवनाला सदैव सन्मुख राहण्याचा स्वभाव असलेल्या पालवीला आणि किंबहुना विचार स्वातंत्र्य अनुभवणाऱ्या सर्वच तरुणींना / महिलांना आवडले नाही तरंच नवल... नक्की ऐका !

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १७२ : झेन अँड द आर्ट ऑफ मोटरसायकल मेन्टेनन्स : तन्वी मेस्त्री

 १२।०५।२०२२

सत्र १७२ वे:

विषय : झेन अँड द आर्ट ऑफ मोटरसायकल मेन्टेनन्स

सादरकर्ते : तन्वी मेस्त्री

झेन अँड दि आर्ट ऑफ मोटरसायकल मेंटेनन्स हे नाव पाहिल्यावर ' केहेना क्या चाहते हो ? ' अशा प्रकारची उत्सुकता मनात निर्माण होते. हे नक्की झेन तत्त्वज्ञान विस्तृतपणे मांडणारं पुस्तक आहे की आणखी काही असा प्रश्नही पडू शकतो पण खरंतर झेन किंवा मोटर सायकल मेंटेनन्स या दोन्ही विषयांबद्दल नसलेलं हे पुस्तक या दोन्ही रुपकांतून नेमकं काय मांडतं हे जाणून घेण्यासाठी आजच्या सत्राला नक्की या.मोटरसायकलवरून केलेल्या प्रवासाची ही गोष्ट,  नव्हे मोटर सायकलची गोष्ट ... ही मोटर सायकल साधी नाही. मानवी जीवनातील पेच आणि आव्हाने यांचं प्रतीक ! तिच्या देखभालीत दडली आहे त्यांची उत्तरं ! मोटर सायकल सुरळीत चालणे म्हणजे दर्जेदार नैतिक जीवन जगणं. म्हणजे मोटर सायकलची देखभाल हे एक तत्त्वज्ञानच !   एक अनोख्या विषयावरील पुस्तक आणि अतिशय रंजक आणि मुद्देसूद पद्धतीने विषय मांडणारी वक्त्री अशा दुहेरी योगाचे साक्षीदार होण्यासाठी नक्की ऐका !

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १७१ : मुद्राराक्षस : डॉ. नम्रता जगताप

०५।०५।२०२२

सत्र १७१ वे:

विषय : मुद्राराक्षस

सादरकर्ते : डॉ. नम्रता जगताप

-अहो कोण तुम्ही?? आमच्या आचार्य चाणक्यांना ज्ञान देतो म्हणणारे.. आचार्य सर्वज्ञ आहेत😡

- असे काही नाही बरं का... सगळ्यांनाच सगळे काही माहीत नसते...आता चंद्र🌙 कोणाकोणाला आवडत नाही हे तुमच्या आचार्यांपेक्षा मलाच माहीत आहे.😉

हा संवाद वाचून नक्कीच कोड्यात पडला असाल...चाणक्यांना ज्ञान देणारा हा कोण डुढ्ढाचार्य..आणि कसलं ते ज्ञान..कोण हा चंद्र? तर हा संवाद आहे चंद्रगुप्त मौर्याविषयीचा..विशाखादत्त लिखित मुद्राराक्षस या नाटकातला..

आजच्या काळात राजकीय विषयांवरील कलाकृती या नेहमीच लोकप्रिय ठरतात..यासाठी  सिंहासन, सामना किंवा अगदी अलीकडील आजचा दिवस माझा यांसारख्या चित्रपटांची देखील उदाहरणे देता येतील..पण जवळपास हजार वर्षांपूर्वी..जेव्हा नायक-नायिकांची प्रणयप्रधान नाटके लोकप्रिय असताना नायिका नसलेलं आणि केवळ राजकीय शह-काटशहांनी रंगलेलं मुद्राराक्षस हे नाटक निश्चितच आपलं वेगळं स्थान निर्माण करतं..पण असं‌ काय आहे नेमकं या नाटकात? चाणक्याच्या स्वभावाचे कोणते पैलू नाटकातून समोर‌ येतात? जाणून घेण्यासाठी नक्की ऐका !

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १७० : माझी कॉर्पोरेट दिंडी : माधव जोशी (मुलाखतकार - श्रीराम शिधये)

 २८।०४।२०२२

सत्र १७० वे:

विषय : माझी कॉर्पोरेट दिंडी

सादरकर्ते : माधव जोशी

मुलाखतकार : श्रीराम शिधये

भारतीय उद्योग विश्वातील स्थित्यंतरे जवळून पाहिलेल्या, नव्हे नव्हे, तर त्यात प्रत्यक्ष सहभागी झालेल्या माधव जोशी यांचे हे अनुभव म्हणजे अभ्यासकांसाठी एक महत्वाचा ठेवा बनेल. पुस्तकाच्या प्रकाशनाच्या पूर्व एक curtain raiser म्हणावा असा त्यांच्या मुलाखतीचा कार्यक्रम आपण करत आहोत. त्यांची मुलाखत घेणार आहेत विचारवंत ज्येष्ठ पत्रकार आणि 'एका जनार्दनी अर्थात आरोग्य मनाचे ' चे लेखक श्री. श्रीराम शिधये .विशेषतः १९९१ नंतरच्या म्हणजेच आर्थिक सुधारणा नंतरच्या  काळात औद्योगिक क्षेत्रात झालेले बदल, विशेषतः टाटा आणि इतर अनेक उद्योजक यांची कार्यप्रणाली जवळून पाहिलेले माधवराव  जोशी यांच्या अनुभवांचे कथन कॉर्पोरेट दिंडी या पुस्तक रूपाने १ मे ला प्रकाशित झाले आहे. या पुस्तकाच्या प्रकाशनापूर्वी आजच्या शब्दांगण मध्ये त्यांच्या मुलाखतीचा योग आला आहे. हे सत्र चुकवू नका.

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १६९ : नर्मदा परिक्रमा : आकाश गुप्ते

२१।०४।२०२२

सत्र १६९ वे:

विषय : नर्मदा परिक्रमा

सादरकर्ते : आकाश गुप्ते

ललितसितदुकूलां मंज्जुमूलां महेशीम् 

करकलिकुटाक्षा अभित्यभीष्टां सुकेशीम् ।

मणिखचितविभूषां भाल बालेंदुभूषाम् 

शिरसि धृत किरीटां नर्मदां चिन्तयामि ॥

आपल्या परंपरेमध्ये नद्यांना विशेष महत्त्व आहे, किंबहुना सिंधू, सरस्वती, गंगा, यमुना अशा नद्यांच्या काठावरच आपली संस्कृती विकसित झालेली आहे. त्याच नद्यांच्या मांदियाळीतली महत्त्वपूर्ण नदी म्हणजे नर्मदा !

संपूर्ण भारताला बरोबर मध्यावर विभागणारी किंवा खरंतर उत्तर आणि दक्षिण भारताला जोडण्याचं काम करणारी ही नदी ! कदाचित त्यामुळेच इतर नद्यांना‌ सहसा न‌ मिळणारा परिक्रमेचा मान या नदीला मिळाला असावा. आणि या परिक्रमेला अजून उत्कंठावर्धक करतात ते अश्वत्थाम्याच्या दर्शनासारखे रोमांचकारी अनुभव आणि त्या प्रवासात भेटणार्‍या माणसांच्या विविध प्रवृत्ती.. त्यामुळे अनेकांना हा अनुभव आयुष्यात एकदा तरी घ्यावा असं वाटत असतंच..

याच नर्मदा परिक्रमेच्या स्वानुभवांवर यंदाचं सत्र घेतायत आकाश गुप्ते !

आणि मुख्य म्हणजे कोविडनंतर प्रथमच ऑफलाईन स्वरुपात सत्र संपन्न होणार आहे त्यामुळे हा विलक्षण अनुभव नक्की चुकवू नका.

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !

सत्र १६८ : ताई (पद्मभूषण सुमित्रा महाजन यांच्या लोकसभा अध्यक्षीय कारकिर्दीचा आढावा) : डॉ. मेधा किरीट

 १४।०४।२०२२

सत्र १६८ वे:

पुस्तक: ताई (पद्मभूषण सुमित्रा महाजन यांच्या लोकसभा अध्यक्षीय कारकिर्दीचा आढावा)

लेखिका व सादरकर्त्या : डॉ. मेधा किरीट

मंडळी, आजचे शब्दांगण अतिशय खास ! मेधा किरीट आजचे सत्र घेणार आहेत. तेही लोकसभेच्या माजी अध्यक्षा पद्मभूषण सुमित्रा महाजन यांच्यावर त्यांनी लिहिलेल्या 'ताई' या पुस्तकावर. भारताला सुसंस्कृत, सुजाण आणि संयमित नेत्यांची एक समृद्ध परंपरा लाभली आहे. सुमित्राताई हे त्यातील एक आघाडीचे नाव. पूर्व लोकसभेच्या अध्यक्षा, सुमित्राताईंच्या लोकसभा अध्यक्षपदाच्या कारकीर्दीचा बहुपदरी आलेख या पुस्तकात मांडला आहे. एकाच वेळी लखलखती बुद्धी आणि सहृदयता , मार्दव ह्यांचा मिलाफ राजकारणी व्यक्ती मध्ये बघायला मिळणे तसे कठीणच. या गुण वैशिष्ट्यांचे दर्शन आजच्या सत्रात होईल. आजच्या वक्त्या डॉ. मेधा किरीट यांचे कार्य आणि लेखन यांचा स्वतःचा एक प्रभाव आहेच, पण त्यांचे अभिवाचन आणि वक्तृत्व सुद्धा अनुभवण्यासारखे. ज्ञान आणि कर्तृत्व यांचा संगम आजच्या वक्त्या आणि विषय दोन्हीमध्ये मिळतो. हा अनुभव चुकवू नका.. 

हे सत्र ऐकण्यासाठी खालील दुव्यावर टिचकी मारा !